Sveti Nikolaj, episkop mirlikijski čudotvorac, proslavljen je danas liturgijski u Sabornom hramu Svetog Jovana Vladimira. Svetu Liturgiju služio je protojerej Ljubomir Jovanović uz sasluženje protojereja-stavrofora Slobodana Zekovića, protojereja Mladena Tomovića i đakona Cvjetka Perića. Na liturgijske vozglase odgovarali su bogoslovi Nikola i Arsenije Zeković, Maja Tomić, kao i članovi hora „Sveti Jovan Vladimir“.

Sveti Nikolaj, arhiepiskop grada Mire u antičkoj Likiji smještene u današnjem gradiću Kale u turskoj regiji Antalija, jedan je od najpoštovanijih svetitelja kako u čitavom pravoslavnom hrišćanstvu, tako i u našem srpskom rodu. Otac Slobodan u besjedi izrečenoj nakon što je đakon Cvjetko pročitao začalo iz Svetog Jevanđelja, govorio je o događaju koji se desio na prvom vaseljenskom saboru. Naša Crkva ove godine proslavlja 1700 godina od ovog događaja na kome je svoje učešće uzeo i Sveti Nikola.

„Car Konstantin Veliki, u dogovoru sa episkopima Crkve Hristove, sazvao je ovaj sabor da bi se spriječilo širenje Arijeve jeresi, (jeretika Arija iz Aleksandrije), koji je širio lažno bogokhulno učenje koje je poricalo božanstvo Sina Božijega. I mnogi su bili pristali na to Arijevo učenje. I pošto je došlo do velikih nemira i potresa u Crkvi, blagočestivi car Konstantin želio je to da zaustavi, pa je sazvao sabor svih episkopa iz cijele tadašnje hrišćanske vaseljene da razmotre to pitanje i da se utvrdi prava istinska pravoslavna vjera.

Sabralo se 318 svetih otaca, a jedan od njih bio je i sveti Nikolaj, arhiepiskop Mirlikijski. Bilo je tu mnogo otaca koji su bili veliki bogoslovi, učitelji Crkve. Posebno se na tom saboru istakao Sveti Atanasije Veliki, ali Sveti Nikolaj, Sveti Spiridon i drugi episkopi bili su istaknuti po velikoj sili i blagodati Božijoj koja se preko njih projavljivala.

Sveti Nikolaj, zbog svoga vrlinskoga hrišćanskog života, već tada je imao ogroman ugled. Ne samo u svojoj oblasti gde je bio episkop, nego u cijeloj Crkvi. Zbog svoje nepokolebljive vjere, zbog svoje hrabrosti, zbog svoje pravednosti, zbog svoga ogromnog milosrđa prema ljudima i zbog ogromne ljubavi, njegovo srce toliko je bilo veliko da je u njemu bilo mjesta za sve. I upravo zbog takvog njegovog života, života kojim je na najdublji način svjedočio Jevanđelje Hristovo, njegov ugled je bio veliki u Crkvi kako za vrjeme njegovog zemnoga života, a ta slava koju je pred Bogom stekao bivala je i biva sve veća kroz vjekove koji su uslijedili.

I dakle, na tom prvom Vaseljenskom saboru, Sveti Nikolaj, budući revnostan za čistotu vjere i nemogući da slušaa brojna hulna učenja Arijeva i Arijevih sledbenika, on je iz te revnosti, ne što je on bio čovjek bahat i drzak, nego iz revnosti, iz ljubavi prema Hristu, on je u jednom trenutku na sred sabora Ariju opalio šamar. I ovdje imamo i u našoj priprati hrama, tu gde su naslikani Vaseljenski sabori, ima i ta freska gde Sveti Nikolaj Ariju udara šamar. I zbog tog njegovog postupka, koji je od ostalih otaca na saboru procijenjen kao jedan drski čin, on je istoga dana bio lišen arhijerejskog dostojanstva, bio je kažnjen, raščinjen. Ali već istoga dana, sledeće noći, većem broju otaca sabora javili su se i Gospod i Majka Božija, koji su vratili arhijerejsko dostojanstvo Svetom Nikolaju. I to ih je duboko potreslo, to viđenje i to otkrovenje Božije, da su već narednoga dana, sa velikom čašću, opet uveli u sabor Nikolaja i vratili mu oduzete počasti. I ovaj veliki i sveti sabor utvrdio je pravilno ispovjedanje vjere.

Taj sabor napisao je i simvol vjere koji mi čitamo svakoga dana, kako u svojim ličnim molitvenim pravilima, tako i na ovim liturgijskim sabranjima. Ispovjedanje vjere koje su utvrdili oci Prvog Vaseljenskog sabora, na Drugom saboru dopunjeno i učenjem o Bogu Duhu Svetome. I to je temelj naše vjere.“

Otac Slobodan naglasio je da ovo pravilno ispovijedanje vjere svaki kršteni čovjek treba da zna napamet. Jako je važno, nastavlja prota Slobodan, da simvol vjere ne čitamo samo iz molitvenika, nego da se potrudimo da ga znamo napamet. I kada nas neko pita u šta vjerujemo, šta je naša vjera, da ispovijedimo simvol vjere Prvog Vaseljenskog sabora.

„Gospod je Svetog Nikolaja proslavio velikom silom i blagodaću, koja se do današnjega dana izliva preko njegovih svetih moštiju. I ne samo preko njegovih moštiju koje nas blagosiljaju ovdje, preko puta Bara, iz grada Barija, nego na svako mjesto, u svakom trenu, svakome ko se iskreno pomoli Svetom Nikolaju, on brzo pritiče u pomoć i daje utjehu. Veliko je poštovanje njegovo u cijelom hrišćanskom svijetu. Brojni su hramovi u slavu Božiju i u čast Svetoga Nikolaja, širom svijeta podignuti, a i u našem narodu on je takođe jedan od najpoštovanijih svetitelja. I najbrojnija krsna slava u našem rodu jeste upravo Sveti Nikola. Pa ima i ona izreka, da pola Srba slavi Svetoga Nikolu, a druga polovina ide na slave. Tako da cijeli rod srpski danas svetkuje i slavi ovaj veliki i divni praznik.“

Zatim je otac Slobodan svim svečarima čestitao današnji praznik i krsnu slavu, poželjevši da svima njima, a i svima nama Sveti Nikolaj bude na pomoći i da nas svojim molitvama zastupa pred prestolom Boga živoga.

U slavu Božiju i u čast Svetog Nikolaja, po završetku Svete Liturgije, osveštani su slavski kolači i slavska žita svečarima koji Svetog Nikolaja praznuju kao zaštitnika svojih domova.

Tekst/foto/video: Dejan Vukić